sohbet türü nedir
Genel,  Yazalım

Sohbet Türü Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Sohbet türü yazıları, okuyucuya yazarla sohbet ediyormuş hissini veren yazılardır. Sohbet sözcüğü, dilimize Arapçadan geçmiştir.

Diğer bir deyişle; bir yazarın insan, gündelik yaşam, sanat ve edebiyatla ilgili herhangi bir konuda düşüncelerini sohbet ediyormuşçasına sıcak ve samimi bir anlatımla dile getirdiği düşünce yazılarına sohbet denir.

Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük’te sohbet kavramını üç başlık altında açıklar:

  1. Arkadaşça, dostça karşılıklı konuşma, hasbıhâl, sohbet
  2. Çeşitli yazılımlar aracılığıyla uluslararası iletişim ağ ortamlarında kişilerle karşılıklı olarak yazılı, sesli veya görüntülü görüşme.
  3. Bir sanat veya bilim konusunu, konuşmayı andıran biçimde inceleyerek anlatan edebiyat türü.

Redhouse Sözlük’te ise İngilizce karşılığı; “chat”, “conversation” (Redhouse-Büyük El Sözlüğü) yani sohbet etmek, dostça konuşmak şeklinde geçmektedir.

Sohbet Türü Nedir?

Sohbet türü, insanı ilgilendiren her şeyi kapsar. Dikkat edilecek husus, sohbet türündeki yazıların konunun işlenişi ve anlatımı yönüyle deneme, makale, fıkra gibi diğer türlerden ayrılmasıdır. Ayrıca sohbet türü eleştiri ile deneme arasında kalır. Yazar bu türde genellikle güncel konulara odaklanır.

Yazar, konu sınırlaması olmadan gündelik yaşamda dikkate aldığı şeyleri okuyucularıyla paylaşır. Okurla sohbet etmeye, bazen de sorular sormaya başlar. Bu nedenle, sohbet yazıları okuru etkisi altına alan türde yazılardır.

sohbet nedir

Makale türünün özelliklerini öğrenmek için buraya tıklayabilirsiniz.

Sohbet Yazarları Nelere Dikkat Etmelidir?

Sohbet yazarları sanat, edebiyat, kültür, felsefe gibi birçok alanda birikimleri olan kişilerdir. Ele aldığı konuyu bir yandan fazla ayrıntılandırmadan ve kanıtlama endişesi duymadan yazarken; diğer yandan ise okuyucularla dertleşiyormuş gibi içten bir şekilde anlatır. En sıkıcı konular bile usta bir sohbet yazarının kalemiyle keyifle okunan bir yazı hâlini alır.

Sohbet yazarı, bilimsel makale yazarı gibi konuda derinlik yaratmaz. Çünkü yazarın bu türde fikirlerini kanıtlamak gibi bir zorunluluğu yoktur. Düşüncelerini bazen bir atasözüyle bazen de bir vecizeyle destekler. Kimi zaman okuyucunun ağzından sorular sorar, sonrasında okuyuculardan onay bekler ama sonunda soruları yine kendi cevaplar.

Yazar, okuyucuyu itham etmez. Ortada bir suç ya da kusur varsa kendisini de işin içine alarak “biz” şeklinde ifade eder. Böylece okuyucu direkt hedef gösterilmemiş olur. Örneklerle, çözümlemelerle yazar görüşünü okuyucuya sezdirir. Okuyucuyu araştırmaya, çözüm yolları bulmaya, gerekeni yapmaya yöneltmeye çalışır. Sonuç olarak son bölümünde ise yazar niyetini ortaya koyar. Sitemlerin ustaca gizlendiği, verilmek istenen düşüncenin işlendiği eğlendiren ve dikkat çeken yazılardır. Bunları yaparken alçakgönüllülüğü elden bırakmaz. Sohbet türü yazılar yazmak basit gibi görünse de aslında keskin ve kıvrak bir zekâ gerekir.

Sohbet türünün başlıca özellikleri şu şekilde ifade edilebilir:

  • Yazar, okuyucu ile bir sohbet havası içinde senli benli bir üslupla konuşur.
  • Kişisel düşünceler ön plandadır.
  • Yazar, düşüncelerini kabul ettirme konusunda ısrarcı değildir.
  • Yazar samimi ve içten bir anlatım tarzı kullanır.
  • Çeşitli güncel olayları kullanarak duygu ve düşüncelerini destekler.
  • Gazete ve dergi yazılarıdır.
  • Sohbet türünün en önemli özelliği günlük konuşma dilinin kullanımıdır. Kurallı ya da devrik, sıralı cümleler gerekli zamanlarda birbiriyle uyum içinde yer alır.
  • Uzun cümlelerden kaçınmak gerekir.
  • Dil açık, sade ve durudur. Bu nedenle her yaştan ve her kesimden insan rahatça okuyup anlar.
  • Yazar, sorulu cevaplı cümlelerle konuşuyormuş hissi uyandırır.
  • Konuşmalarda hikayemsi bir hava vardır.
  • Yazar gerektiğinde deyimler, ünlemler, samimi hitaplar kullanır.
  • Soru cümlelerine sıkça rastlamak mümkündür.

Sohbet Türü ve Diğer Türler Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar

Sohbet türü ve diğer türler arasında birtakım benzerlikler ve farklılıklar vardır. Birçok açıdan makale, deneme, fıkra ve röportaj gibi türlerle karıştırılabilir, ancak ayırt edici birkaç nokta da vardır. Benzerlikler ve farklılıklar şunlardır:

  • Yazar soruyu bazen kendi kendine bazen de okuyucuya sorar.
  • Sohbet, makaleden anlatış biçimi açısından ayrılır. Makaledeki ciddi hava sohbet türünde yerini samimiyete  bırakır.
  • Fıkralarda olduğu gibi sohbet yazılarında konu hakkında görüş ve düşünceler ortaya konur.
  • Dildeki sade anlatım açısından denemeyi andıran sohbet, uzunluk bakımından denemeye göre daha uzun bir türdür.
  • Ayırt edilir farklar olmasına rağmen sohbet ve röportaj karıştırılabilir. Sohbette bir kişinin varlığı söz konusuyken;  röportajı yapan ve bir uzmanın röportajda yer alması söz konusudur.
  • Sohbet, düşünceler irdeleme bakımından eleştiriyi andırır. Kesin yargılara varma endişesi taşımaması açısından da denemeye benzer.
  • Sohbet yazıları makale yazılarında uygulanan yöntemlerle benzer özellikler gösterir.

Sohbet Türünde Eser Veren İsimler

Türk  edebiyatında; Yahya Kemal Beyatlı (Tarih Musahabeleri), Ahmet Rasim (Ramazan Sohbetleri),  Suut Kemal Yetkin (Edebiyat Söyleşileri), Şevket Rado (Eşref Saati), Melih Cevdet Anday (Dilimiz Üzerine Söyleşiler), Nurullah Ataç (Karalama Defteri), Cenap Şehabettin, Refik Halit Karay, Falih Rıfkı Atay, Ercüment Ekrem Talu, Hasan Ali Yücel, Attila İlhan gibi yazarlar sohbet türünde eserleri olan isimlerdir.


Edebiyata ilginiz varsa bu çalışma hoşunuza gidebilir.

Ne düşünüyorsunuz?