Mitoloji,  Yazalım

Mitoloji Nedir? Mitolojinin Özelliklerine Genel Bakış

Mitoloji Nedir?

Mitoloji nedir diye sorulduğunda karşımıza birçok tanım çıkar. Sözlük anlamı; bir din veya bir halkın kültüründe yaratılışla ilgili tüm sözlü ve yazılı efsane birikimidir. Bu efsanelerin doğuşlarını, anlamlarını yorumlayıp, inceleyen ve sınıflandıran çalışmalar olarak açıklanmaktadır.

Aslında mitoloji; mythos (masal-hikaye) ve logos (söz) kelimelerinden oluşur. Mit kelimesi doğruluğu olmayan bir hikâye için kullanılır ve genellikle yanlış unsur vurgusu barındırır. Bu açıklamalar neticesinde mitoloji, efsaneler bilimi anlamına gelir.

Mitolojiyi incelerken özellikle bölgelerine göre sınıflamak doğru olacaktır:

  • Asya Mitolojisi
  • Avrupa Mitolojisi
  • Amerika Mitolojisi
  • Avustralya ve Okyanusya Mitolojisi
  • Orta Doğu Mitolojisi

Günümüzde mitoloji denildiğinde en çok akla gelenler ise;

  • Yunan Mitolojisi
  • Roma Mitolojisi
  • Mısır Mitolojisi
  • İskandinav Mitolojisi
  • Türk Mitolojisi’dir.

Yunan Mitolojisi

Yunan Mitolojisi, Antik Yunan’da tanrı, tanrıça, kahramanların yaşayışlarını ve evrenin yaratım sürecini konu edinen hikayeleri içerir. Bu hikayeler, Eski Yunan dininin temelini oluşturur. Ayrıca bugün ulaşılan kaynaklar, bu masal ve efsanelerin o dönemde mythos yazarı denilen derleyiciler tarafından oluşturulmuş yazılı halleri olduğunu gösterir.

Edebiyat ve sanata asırlar boyunca ilham kaynağı olmuş Yunan Mitolojisi tanrılarını Romalılar da farklı adlar kullanarak kabul etmişlerdir.

Yunan Mitolojisi
Yunan Mitolojisi

Yunan mitolojisine ilginiz varsa bu yazı hoşunuza gidebilir.

Roma Mitolojisi

Roma mitolojisi, Antik Roma bölgesinde yaşayan insanların mitolojik inançlarının toplamıdır. Özellikle Yunan mitolojisine benzer. Çünkü tanrıları, konuları ve efsaneleri bu iki bölgenin birbirinden etkilenip etkilenmediğini sorgulayacak yakınlıktadır.

Mucizevi unsurlara sahip olsalar da Roma tarihi boyunca geleneksel birçok anlatım ön plana çıkmıştır. Genel olarak Roma mitlerinde anlatılan tema kahramanlıktır.

Roma Mitolojisi
Roma Mitolojisi

Mısır Mitolojisi

Mısır mitolojisi, eski Mısır halkının inanç sistemini ifade etmek için kullanılır. Tarihi boyunca Eski Mısır en sık tanrı inancı değiştiren toplumlardan biridir. Çünkü her bölgede farklı bir tanrıya inanıldığı zamanlar olmuştur. Mısır’da birçok tanrıya ek olarak Kralların Tanrılığı söz konusudur.

Eski Mısır kabartma tas
Eski Mısır kabartma tas

Tarihin en ünlü tanrılarını listelersek ;

  • Osiris
  • Osiris’in karısı İsis ( aynı zamanda kardeşidir)
  • Bu ikisinden doğan Horus

Mısırlılar, Osiris’in ölümünden sonra dirileceğine inanıyorlardı. Bu nedenle, güçlü krallar ve tanrılar için büyük piramitler yaptılar. Bu piramitler, ölen kralların ve tanrıların mezarlarıydı. Öldükten sonra dirilişe inanan Mısırlılar, her mezarın içine takılar, mücevherler, hazineler, günlük kullanım eşyası ve günlük olarak yiyecek içecek koyarlardı. Ayrıca, Kralların mezarlarına dirildikten sonra hizmetlerini görmeleri için küçük heykelcikler koyarlardı.

İskandinav Mitolojisi

İskandinav mitolojisi, Cermen mitolojisinin bir parçasıdır. Genel olarak, İskandinav toplumlarının Hristiyanlık öncesi dinleri, efsaneleri ve inanışlarından oluşur.

Efsaneye göre; bütün canlı türlerinden önce Ginnunga-gap denilen uzayın sonsuzluğunda bir boşluk vardır. Bir tarafı alevler ve sıcak (Muspellsheim); diğer tarafı buz donları ve sis (Niflheim) olan bir boşluktur. Yunan mitolojisindeki Khaos’a (boşluk) benzetilebilir. Bu boşlukta Dokuz Dünya, hayat ağacı Yggdrasil üzerinde yükselir. Bu dünyaların isimleri; Midgard, Asgard,Niflheim, Muspelheim, Vanaheim, Jötunheim, Alfheim, Nidavellir ve Helheim’dir.

İskandinav Mitolojisi Hayat Ağacı
İskandinav Mitolojisi Hayat Ağacı

Güneydeki sıcak ve aydınlık diyarın adı Muspellheim, kuzeydeki soğuk ve karanlık diyarın adı Niflheim’dir. Zamanla Muspellheim’in sıcaklığı karşısında eriyen Niflheim’deki buzlar, Ginnunga-gap’ya soğuk zehir nehirleri (Elivagar) gibi akmaya başladı. Böylece, Muspellheim’deki ilk canlılar oluştu.

Türk Mitolojisi

Türk mitolojisi, Türk halklarının inandıkları mitlerdir. Hunların Oğuz Destanı, Göktürklerin Ergenekon, Altay-Yakut Türklerinin Yaratılış Destanı ve Bozkurt Destanı gibi diğer Türk destanları genel olarak Türk mitolojisidir. Önceleri Tengricilikten izler taşıyan sosyal ve kültürel temalarla dolu ögeler, sonradan İslami öğelerle değişmiştir.

Orijinal kayıtları Vatikan ve Dresden kütüphanelerinde olan Dede Korkut Hikayeleri en eski mitolojik hikayelerden biridir.

Bir yorum

Ne düşünüyorsunuz?